سرخط خبرها
خانه / برنامه ریزی درسی

برنامه ریزی درسی

۱برنامه ریزی درسی

 

تعریف برنامه ریزی درسی و آموزشی

برنامه درسی محصول برنامه ریزی درسی است. برنامه ریزی درسی شامل سازماندهی یک سلسله فعالیتهای یاد دهی و یادگیری  به منظور ایحاد تغییرات مطلوب در رفتار یادگیرنده ها و ارزشیابی میزان تحققق این تغییرات است. بنابراین فرایند برنامه ریزی درسی شامل سازماندهی فعالیت ها و ارزشیابی می باشد و هدف آن ایجاد تغییرت مطلوب و محور آن یادگیرنده است.

 

چگونه برنامه ریزی کنیم؟!

برای اینکه بتوانید یک برنامه خوب داشته باشید که بعد از چند روز در اثر فشار زیاد از انجام آن دلسرد نشوید و نتوانید انجامش بدهید باید دقت کنید که بلند پروازی نداشته باشید و بر حسب توانایی های خود برنامه ریزی کنید.

برای هفته اول و یا دو هفته ی اول مثل سابق درس بخوانید و برنامه ریزی نکنید. انگار اتفاقی نیافتاده است! فقط یک کاغذ و قلم دم دست داشته باشید وهرکاری که انجام میدهید را با تاریخ و زمان انجام آن ثبت کنید. برای مثال اینطور ثبت کنید:

“ساعت ۱ تا ۱:۳۰ ناهار خوردم، ۱:۳۰ تا ۲:۳۰ خوابیدم، ۲:۳۰ تا ۴ تلویزیون فلان برنامه را تماشا کردم، ۴ تا ۵:۳۰ درس خواندم، ۶ تا ۷ فیلم دیدم و الی آخر”.

برای مدت یک هفته همین روند را حفظ کنید. هرکاری که انجام میدهید را ثبت کنید و خودتان را ملزم به ثبت وقایع کنید!

حالا بعد از یک هفته از عادت های خودتان خبر دارید و میدانید که به طور میانگین چند ساعت در روز درس میخوانید و چقدر از وقتتان را به کارهای دیگر اختصاص میدهید. تمام اینها را به صورت مکتوب در دفترچه ی خود دارید! که در ادامه نحوه ی استفاده از این اطلاعات را توضیح خواهیم داد.

 

اولویت بندی کارها چه اهمیتی دارد؟

گام بعدی تعیین کردن اولویت کارها بر اساس اهمیت برای رسیدن به هدف است. باید کارها را بر اساس اهمیت آنها درجه بندی کنید، آن دسته از کارها که بالاترین اهمیت را در رسیدن به هدف دارند درجه ۱ خواهند بود و سایر کارهایی که اهمیت کمتری دارند در درجات بعدی از اولویت قرار میگیرند.

 

برنامه ریزی به صورت ماهانه

برای نوشتن برنامه باید از مقیاس بزرگ به کوچک حرکت کنید. اول هدف کلی را تعیین کردید که فرض میکنیم برای مدت یک سال است. در قدم بعدی باید برای هر ماه اهدافی را تعیین کنید (همان اهداف میان مدت) در واقع هدف اصلی را به چند هدف میان مدت تبدیل میکنید. مثلا تعیین میکنید در طی این ماه ۳ فصل از درس ادبیات، ۲ مبحث از ریاضیات و … را باید مطالعه کنید. بهتر است حجم مطالعه را هم مشخص کنید مثلا ۱۰۰ صفحه فلان کتاب…

این کار را بر اساس عاداتی که ثبت کرده اید انجام بدهید و بلندپروازی نکنید. داخل یک برگه پیش بینی خودتان را از یک ماه که پیش رو دارید بنویسید. ممکن است در ابتدا این کار کمی سخت باشد ولی در مدت زمان کوتاهی خواهید توانست حتی فعالیت های یک سال را هم پیش بینی کنید!

 

برنامه هفتگی

مقیاس بعدی هفته است. پس باید برای هفته هایی که در ماه وجود دارند برنامه ریزی کنید. مثلا از آن ۱۰۰ صفحه که در برنامه ی ماهانه باید مطالعه کنید ۲۵ صفحه را در این هفته، ۲۵ صفحه در هفته ی بعد و به همین ترتیب الی آخر. برای تمام دروس این کار را انجام دهید و بر روی یک برگه کاغذ یا درون دفتر برنامه نویسی تان یادداشت کنید.

 

برنامه روزانه

اکنون که از آن ۱۰۰ صفحه فقط ۲۵ صفحه باقی مانده است (طبق مثال ۲۵ صفحه در هفته) باید این مقدار را در روزهای هفته تقسیم کنید. مثلا برای خودتان تعیین کنید در روز دوشنبه از ساعت ۱۶ الی ۱۸ صفحه ی ۱ تا ۱۲ فلان کتاب و در روز پنج شنبه از ساعت ۱۷ الی ۱۹ صفحه ی ۱۳ الی ۲۵ همان کتاب. به همین منوال برای درس ها وقت بگذارید و به مرور زمان میزان مطالعه و حجم آن را افزایش بدهید. مثلا هفته ی اول یک ساعت بیشتر درس بخوانید، هفته ی دوم یک ساعت بیشتر کنید، هفته ی سوم یک ساعت دیگر بیشتر کنید. به این ترتیب از درس هم زده نمی شوید. از کارهایی که اولویت کمتری دارند چشم پوشی کنید و زمان آنها را به درس و به هدفی که دارید (هدف الزاما درسی نیست) بپردازید.

 

 

نکات آخر…

برای یک هفته ی کامل برنامه ریزی کنید و شب، قبل از اینکه بخوابید برنامه ی روز بعد را مرور کنید. در هر روز کنار مواردی را که طبق برنامه انجام داده اید بنویسید آفرین یک تیک هم بزنید کنارش! این کار در ضمیر ناخودآگاه شما تاثیر مثبت خواهد داشت.

در انتهای هفته اگر به خوبی به برنامه عمل کردید در هفته ی بعد چند ساعت از یک روز خاص (مثلا پنج شنبه) را برای خودتان جایزه قرار بدهید و چند ساعتی را با دوستان خوش بگذرانید. کارها را هفتگی و ماهانه ارزیابی کنید، نقاط قوت را حفظ کنید و نقاط ضعف را تصحیح کنید. تمام موارد را یادداشت کنید. با یادداشت کردن اجازه بدهید این روند در ضمیر ناخودآگاه شما شکل بگیرد و پس از مدتی از پیشرفت خودتان حیرت زده خواهید شد.

 

به خود و توانایی هایتان ایمان داشته باشید. مطمئن باشید کاری نیست که نتوانید انجامش بدهید، ولی توجه داشته باشید برای کارهای بزرگ باید زمان و همت بزرگ هم بکار بگیرید!

 

اصول صحیح برنامه ریزی کنکور

اهداف خود را روشن کنید.

برای برنامه ریزی در کلیه امور باید اهداف دقیق و روشنی داشته باشید. این مسأله در برنامه ریزی تحصیلی حائز اهمیت فراوان تری است. برای خود روشن کنید اهداف بلند مدت شما کدامها هستند، اهداف کوتاه مدت کدامها هستند: مثلا:

هدف بلند مدت: قبولی در کنکور تجربی دانشگاه سراسری امسال

هدف کوتاه مدت: مطالعه فلان دروس در این ماه یا در این هفته
نکاتی که در طراحی برنامه درسی خوب موثر است ، به شرح زیر است:

بررسی کتابهای درسی

در انتخاب محتوای کتابهای درسی باید درباره مطالبی که در برنامه گنجانده می شود، تصمیم بگیرید. ابتدا همه کتابهایی را که باید مطالعه شود، گردآوری کنید و درباره حجم انها، سخت و آسان بودن آنها و مدت زمانی که به هر فصل و بخش اختصاص می یابد، نظر دهید و تعیین کنید که به هر کدام در طول روز، هفته و ماه، می بایست چه مدت زمانی برای مطالعه اختصاص داده شود. توجه داشته باشید که در تنظیم وقت نباید فقط به کتابهایی که علاقه مندید، اهمیت دهید؛ در این گونه موارد، منطقی فکر کنید و برای کتابهایی که محتوای آنها سخت تر است، زمان بیشتری را برای مطالعه در نظر بگیرید .

 

از کجا شروع کنیم:

برای جلوگیری از سردرگمی باید بدانیم که از کجا باید شروع کنیم؛ یعنی وقتی کتابهای مورد نظر خود را سبک و سنگین کردیم و مدت زمان لازم را برای مطالعه را به آنان اختصاص دادیم، می بایست تعیین کنیم که ابتدا از چه کتابهایی شروع کنیم. بعضی از افراد از کتابهای سخت شروع می کنند تا به کتابهای آسان برسند. بعضی دیگر از کتابهای آسان به مشکل شروع می کنند و بعضی دیگر ترجبح میدهند که کتابهای آسان و مشکل را با هم بخوانند؛ در هر صورت ، اینکه یک کتاب را تا آخر می خوانید و بعد سراغ کتاب دیگری می روید و یا برنامه روزانه شما متنوع است و فصلهای از چند کتاب را برای مطالعه روزانه خود انتخاب می کنید، یک مسئله شخصی است و بستگی به عادت مطالعه شما دارد. آنچه در اینجا اهمیت دارد ، این است که سعی کنید درسهای مشکل را به ساعتهایی که احساس می کنید بهتر می توانید بخوانید و بازدهی بیشتری دارید، اختصاص دهید و درسهای آسانتر را به روزهای دیگر موکول کنید؛ همچنین ترتیب کتابهایی که برای مطالعه انتخاب می کنید، می بایست به گونه ای باشد که در حین مطالعه و یادآوری مطالب در انها تداخل ایجاد نشود.
حتما ضریب درس ها در کنکور را بررسی کنید و وقت بیشتری به درس های ضریب بالا تخصیص دهید.کنکور یعنی رقابت! از هیچ درسی غافل نشید ولی توجه ضرایب مهم است.

 

انعطاف پذیری

برنامه درسی را طوری طراحی کنید که امکان تغییر در آن باشد تا هنگام اجرای آن اگر احساس کردید که برنامه خیلی راحت و آسان و یا خیلی سخت و فشرده است، بتوانید نواقص آنرا برطرف کنید و با نظارت و بازنگری به ساماندهی مجدد آن بپردازید؛ چرا که انرژی شما در برنامه ریزی سخت و فشرده بزودی هدر می رود و توان ادامه برنامه را نخواهید داشت و در برنامه ریزی راحت و آسان، مدت زمانی را که باید به مطالعه می پرداختید، هدر می دهید و در واقع حداکثر استفاده را از حداقل زمان نمی کنید و ممکن است که برای ادامه مطالعه، وقت کم بیاورید؛ بنابراین ، برنامه را به گونه ای طراحی کنید که امکان تغیرات لازم در آن امکان پذیر باشد.

 

مطالعه دروس را به صورت موازی انجام دهید.

برخی افراد از شیوه مطالعه تک درسی استفاده می‌کنند. مثلا یک هفته برای یک درس. این شیوه موجب خستگی ذهنی و کاهش بازده یادگیری در آنها می‌شود. توصیه می‌گردد به جای روش تک درسی از شیوه موازی استفاده کنند. به این ترتیب که دو یا سه درس را برای مدت زمان معین انتخاب کنند و مطالعه کنند. به این ترتیب خواهند توانست از خستگی ذهنی جلوگیری کنند. هر چقدر تنوع در زمان بندی مطالعه این دروس بیشتر باشد به همان اندازه از خستگی ذهنی بیشتر جلوگیری خواهد شد. به برنامه‌های زیر توجه کنید:    مطالعه درس فیزیک ، شیمی ، ادبیات در یک هفته شامل صبح ، فیزیک – ظهر ، شیمی – عصر ، ادبیات توجه کنید این برنامه باعث عدم خستگی و به دلیل علاقه به یکی ازاین دروس باعث ایجاد انگیزه در یادگیرنده خواهد شد.

 

تناسب میان دروس را رعایت کنید.

در برنامه ریزی برای مطالعه دروس خود تناسب ، مسأله مهمی است. به عبارتی تنوع در انتخاب دروس نیز مهم است، انتخاب درسهای فیزیک ، شیمی ، ریاضی در یک مدت زمان مشترک کارآیی خوبی نخواهد داشت. شیوه مطالعه این دروس به یکدیگر نزدیک است و خستگی بیشتری به همراه خواهد داشت. همه آنها با انواع فرمولها سر و کار دارند و این تداخل مطالب را پیش خواهد آورد. بنابراین بهتر است از چنین ترکیبی استفاده کنید: شیمی ، ادبیات ، فیزیک ، یا اگر از شیوه دروسی استفاده می‌کنید که بهتر نیز هست شیمی و ادبیات – فیزیک و بینش – ریاضی و زیست شناسی.

 

نکات مهم:

– اوقات حداکثر و حداقل کارایی خود را بشناسید.افراد با هم متفاوتند و در ساعاتی بیشترین انرژی و در زمانی دیگر کمترین انرژی را برای یادگیری دارند.

– برای هر ساعت مطالعه، حدودا ده دقیقه استراحت در نظر بگیرید.این استراحت باعث می شود که شما با انرژی بیشتری درس بخوانید.

– در طول استراحت فیلم نبینید و کار فکری انجام ندهید.به سلول های مغز استراحت داده و به کارهایی از قبیل خوردن میوه ،ورزش، تن آرامی و … بپردازید.

– درس هایی با  موضوع های مشابه را پشت سر هم قرار ندهید.زیرا یادگیری آنها به طور پیاپی موجب تداخل می شود و خستگی ذهنی ایجاد می کند.

– در برنامه ریزی خود ، درسی را که همان روز فرا  گرفته اید  +  دروسی  که روز بعد کلاسش را  دارید بگنجانید.

– سر ساعت معین شروع کنید، مثلا اگر قرار است ساعت ۹ شروع کنید ، نگذارید به ساعت ۹:۳۰ بکشد.وقتی کاری را سر ساعت تنظیم شده انجام دهید، ذهن شما کم کم شرطی می شود و به راحتی تمرکز حواس پیدا می کنید.

– کارهای مزاحم مانند نگاه کردن به تلویزیون ، صحبت کردن با دیگران، مکالمۀ تلفنی غیر ضروری و طولانی را در اوقات مطالعه ترک کنید.

– خواندن را فورا شروع کنید.بهانه تراشی نکنید و کارهای عقب افتادۀ خودتان را در اوقات مطالعه انجام ندهید.

– برنامه باید انعطاف داشته باشد.ساعت های اضافی را در برنامه قرار دهید که اگر برنامۀ پیش بینی نشده رخ داد بتوانید فرصتی را برای جبران وقت تلف شده در نظر بگیرید.

– برنامۀ خود را هفتگی تنظیم کنید تا در طول هفته به راحتی بتوانید آن را اجرا کنید.

– زمان خواب خود را تنظیم کنید تا خواب زیاد موجب اتلاف وقت شما نشود.

– با ارادۀ تمام، برنامۀ درسی خود را اجرا کنید.

– وقتی در طول هفته ، در اجرای برنامۀ خود موفق بودید ، به خود پاداش دهید.

 

برنامه ریزی برای طول سال تحصیلی (ترمی)

برنامه ریزی برای طول سال تحصیلی اندک تفاوتهایی با سایر برنامه ریزی های تحصیلی مثلا آمادگی برای کنکور دارد. به این صورت که اهداف شما با اهداف مدرسه یا دانشگاه در هم می‌آمیزد و شما برای برنامه ریزی درسی خود تا حدی از برنامه ریزی مدرسه تبعیت می‌کنید.

 

 

برنامه ریزی پژوهشی

برنامه ریزی پژوهشی هم اندک تفاوتهایی با سایر برنامه ریزی های تحصیلی دارد. به این صورت که اهداف شما (چاپ کتاب / مقاله / پژوهش / طرح و…) برحسب ضرورت و مدت زمانی که در اختیار دارید برنامه ریزی می شود. در امور پژوهشی با توجه به محدودیت های پژوهش، برنامه ریزی شما باید بصورت ماهیانه باشد.

محدودیت هایی از قبیل: زمان گرفتن مجوز برای چاپ کتاب، زمان جمع آوری اطلاعات در مقاله، نحوه همکاری یا عدم همکاری سازمان ها با شما و…

پیشنهاد میکنم در برنامه ریزی پژوهشی از برنامه ریزی موازی استفاده کنید تا از تمام وقت خود بخوبی استفاده کنید.

 

 

مشاوران و متخصصان برنامه ریزی در گروه علم ما برگرفته از پژوهشگران برتر و اساتید با تجربه می باشند. اگر نیاز به مشاوره، راهنمایی یا برنامه ریزی دارید از منو ثبت سفارش اقدام کنید.

برای دیدن مقالات آموزشی و رایگان دسته ی موفقیت اینجا کلیک کنید.