چرا کسبوکارها شکست میخورند؟
۹ اشتباهی که بوم مدل کسبوکار آشکار میکند
راهاندازی یک کسبوکار برای بسیاری از افراد با هیجان، امید و البته ترس همراه است. ترس از اینکه سرمایه از دست برود، مشتری پیدا نشود، فروش اتفاق نیفتد یا بعد از ماهها تلاش مجبور شویم کسبوکارمان را تعطیل کنیم.
اما واقعیت این است که بسیاری از کسبوکارها به این دلیل شکست نمیخورند که ایده خوبی نداشتهاند؛ بلکه به این دلیل شکست میخورند که مدل کسبوکارشان از ابتدا درست طراحی نشده است.
ممکن است محصول خوبی داشته باشید، اما مشتری مشخصی نداشته باشید. ممکن است مشتری داشته باشید، اما ندانید چطور به او دسترسی پیدا کنید. حتی ممکن است فروش خوبی داشته باشید، اما هزینههای شما آنقدر زیاد باشد که در نهایت سودی باقی نماند.
اینجاست که بوم مدل کسبوکار میتواند قبل از اینکه اشتباهات بزرگ و پرهزینه شوند، آنها را آشکار کند.
بوم مدل کسبوکار کمک میکند کسبوکار را نه فقط از زاویه «چه چیزی میفروشم؟»، بلکه از زوایای مختلف مانند مشتری، ارزش پیشنهادی، کانالهای فروش، درآمد، هزینهها و منابع موردنیاز بررسی کنیم.
در این مقاله با ۹ اشتباه رایج کسبوکارها آشنا میشویم که بوم مدل کسبوکار میتواند به شناسایی آنها کمک کند. با علم ما همراه باشید.
بوم مدل کسبوکار چیست و چرا اهمیت دارد؟
بوم مدل کسبوکار (Business Model Canvas) ابزاری برای طراحی، بررسی و اصلاح مدل کسبوکار است که به شما کمک میکند اجزای اصلی یک کسبوکار را در یک تصویر کلی ببینید.
این بوم معمولا از ۹ بخش اصلی تشکیل میشود:
- بخشهای مشتریان
- ارزش پیشنهادی
- کانالها
- ارتباط با مشتری
- جریانهای درآمدی
- منابع کلیدی
- فعالیتهای کلیدی
- شرکای کلیدی
- ساختار هزینهها
اهمیت بوم مدل کسبوکار در این است که به جای اینکه ماهها و حتی سالها با آزمونوخطا پیش بروید، میتوانید بخشهای مختلف کسبوکارتان را روی یک صفحه بررسی کنید.
به زبان ساده، بوم مدل کسبوکار کمک میکند قبل از اینکه پول واقعی خرج کنید، بعضی از اشتباهات مدل کسبوکار را روی کاغذ پیدا کنید.
۹ اشتباه رایج که میتواند باعث شکست کسبوکار شود:
۱. همه را مشتری خودمان میدانیم
یکی از رایجترین اشتباهات کارآفرینان این است که وقتی درباره مشتری صحبت میکنند، میگویند:
«همه میتوانند مشتری من باشند.»
در ظاهر، این جمله امیدوارکننده است؛ اما در عمل میتواند نشانه یک مشکل جدی باشد.
اگر ندانید دقیقا برای چه کسی محصول یا خدمت ایجاد کردهاید، مشخص کردن نیازهای او، نحوه ارتباط با او، روش تبلیغات و حتی قیمتگذاری بسیار دشوار میشود.
برای مثال، یک مربی ورزشی ممکن است بگوید:
«من برای همه برنامه ورزشی ارائه میکنم.»
اما اگر مشخص کند که مخاطب اصلی او «زنان شاغل ۳۰ تا ۴۵ سالهای هستند که زمان کمی برای ورزش دارند»، طراحی محصول و بازاریابی بسیار هدفمندتر میشود.
بوم مدل کسبوکار چه چیزی را آشکار میکند؟
بخش Customer Segments یا بخشهای مشتریان شما را مجبور میکند مشخص کنید دقیقا برای چه گروهی ارزش ایجاد میکنید.
هرچه شناخت مشتری دقیقتر باشد، احتمال اینکه محصول شما واقعا یک نیاز مهم را برطرف کند بیشتر میشود.
۲. محصول خوبی داریم، اما مسئله مهمی را حل نمیکنیم!
گاهی کارآفرینان عاشق ایده خودشان میشوند.
آنها ساعتها برای طراحی محصول، انتخاب نام برند، طراحی لوگو و ساخت سایت وقت میگذارند؛ اما یک سوال اساسی را فراموش میکنند:
این محصول دقیقا چه مشکلی را برای مشتری حل میکند؟
مشتری معمولا صرفا به خاطر اینکه محصول شما خوب است، پول پرداخت نمیکند. او زمانی خرید میکند که احساس کند محصول یا خدمت شما برای یک نیاز، مشکل یا خواسته واقعی ارزش ایجاد میکند.
مثلا داشتن یک اپلیکیشن زیبا به تنهایی مزیت نیست. سوال این است که این اپلیکیشن چه مشکلی را بهتر، سریعتر یا سادهتر از گزینههای موجود حل میکند؟
بوم مدل کسبوکار چه چیزی را آشکار میکند؟
بخش Value Proposition یا ارزش پیشنهادی دقیقا همین موضوع را بررسی میکند.
از خودتان بپرسید:
- چه مشکلی را حل میکنم؟
- چه نیازی را برطرف میکنم؟
- چرا مشتری باید از من خرید کند؟
- چه ارزشی برای مشتری ایجاد میکنم؟
- چه تفاوتی با گزینههای موجود دارم؟
اگر پاسخ این سوالها مبهم باشد، مدل کسبوکار شما هنوز به اندازه کافی شفاف نیست.
۳. فکر میکنیم اگر محصول خوبی داشته باشیم، مشتری خودش پیدا میشود!
یکی دیگر از اشتباهات رایج این است که تصور کنیم:
«اگر محصولم عالی باشد، مردم خودشان آن را پیدا میکنند.»
اما در بازار واقعی، محصول خوب بدون دسترسی مناسب به مشتری ممکن است فروخته نشود.
فرض کنید بهترین محصول یک حوزه را تولید کردهاید؛ اما مشتریان بالقوه شما اصلا نمیدانند وجود دارید.
در این شرایط، کیفیت محصول بهتنهایی کافی نیست.
بوم مدل کسبوکار چه چیزی را آشکار میکند؟
بخش Channels یا کانالها کمک میکند مسیر ارتباط محصول با مشتری را مشخص کنید.
برای مثال:
- سایت
- اینستاگرام
- فروشگاه فیزیکی
- فروشندگان
- تبلیغات
- همکاری با کسبوکارهای دیگر
- موتورهای جستوجو
- مارکتپلیسها
سوال مهم این است:
مشتری از کجا ما را پیدا میکند و چگونه به خرید میرسد؟
اگر جواب روشنی ندارید، احتمالا یکی از قسمتهای مهم مدل کسبوکارتان ناقص است.
۴. مشتری داریم، اما نمیدانیم چگونه او را حفظ کنیم
جذب مشتری تنها مرحله اول است.
یکی از مشکلاتی که میتواند هزینههای کسبوکار را افزایش دهد، این است که برای جذب مشتری هزینه زیادی صرف کنیم اما نتوانیم رابطه مناسبی با او ایجاد کنیم.
مشتری ممکن است یک بار خرید کند و دیگر هیچوقت برنگردد.
در چنین شرایطی، کسبوکار دائما مجبور است برای پیدا کردن مشتری جدید هزینه کند.
بوم مدل کسبوکار چه چیزی را آشکار میکند؟
بخش Customer Relationships یا ارتباط با مشتری به شما کمک میکند مشخص کنید چه نوع رابطهای با مشتری میخواهید ایجاد کنید.
برای مثال:
- پشتیبانی شخصی
- خدمات پس از فروش
- آموزش
- باشگاه مشتریان
- ارتباط از طریق شبکههای اجتماعی
- پیامک و ایمیل
- خدمات خودکار
هدف این است که ارتباط با مشتری از حالت تصادفی خارج شود و به بخشی از مدل کسبوکار تبدیل شود.
۵. فروش داریم، اما سود نداریم!
این یکی از خطرناکترین مشکلات کسبوکار است.
گاهی فرد میگوید:
«فروش من خوب است.»
اما وقتی تمام هزینهها را محاسبه میکند، متوجه میشود سود واقعی بسیار کم است یا حتی کسبوکار زیانده است.
فروش بالا لزوما به معنی کسبوکار موفق نیست.
کسبوکار باید بتواند از مدل درآمدی خود، سود پایدار ایجاد کند.
بوم مدل کسبوکار چه چیزی را آشکار میکند؟
بخش Revenue Streams یا جریانهای درآمدی کمک میکند مشخص کنید پول دقیقا از کجا وارد کسبوکار میشود.
برای مثال:
- فروش محصول
- فروش خدمات
- اشتراک ماهانه
- کمیسیون
- تبلیغات
- فروش دوره آموزشی
- حق عضویت
- فروش محصولات جانبی
همزمان باید بررسی کنید آیا این درآمدها در مقابل هزینههای کسبوکار توجیه اقتصادی دارند یا خیر.
۶. هزینهها را دستکم میگیریم!
بعضی افراد هنگام شروع کسبوکار بیشتر روی درآمد احتمالی تمرکز میکنند و هزینهها را نادیده میگیرند.
اما هزینههای واقعی ممکن است بسیار بیشتر از چیزی باشند که در ابتدا تصور کردهاید.
هزینه نیروی انسانی، اجاره، تبلیغات، مواد اولیه، نرمافزار، حملونقل، مالیات، تجهیزات و دهها هزینه دیگر میتوانند روی سودآوری تاثیر بگذارند.
بوم مدل کسبوکار چه چیزی را آشکار میکند؟
بخش Cost Structure یا ساختار هزینهها شما را مجبور میکند هزینههای اصلی کسبوکار را شناسایی کنید.
از خودتان بپرسید:
- مهمترین هزینههای من چیست؟
- کدام هزینهها ثابت هستند؟
- کدام هزینهها با افزایش فروش بیشتر میشوند؟
- آیا هزینهای وجود دارد که بتوان آن را کاهش داد؟
- نقطه سربهسر کسبوکار من کجاست؟
این بررسی میتواند بسیاری از مشکلات مالی را قبل از شروع جدی فعالیت آشکار کند.
۷. کسبوکار به یک نفر وابسته است!
گاهی تمام کسبوکار به یک نفر وابسته است.
مثلا:
- فقط خود صاحب کسبوکار فروش را انجام میدهد.
- فقط خودش دانش فنی دارد.
- فقط خودش با مشتریان ارتباط دارد.
- اگر خودش نباشد، کارها متوقف میشوند.
در این شرایط، کسبوکار ممکن است رشد کند اما مقیاسپذیر نباشد.
بوم مدل کسبوکار چه چیزی را آشکار میکند؟
بخش Key Resources یا منابع کلیدی کمک میکند منابعی را که برای ادامه فعالیت ضروری هستند شناسایی کنید.
این منابع میتوانند شامل موارد زیر باشند:
- نیروی انسانی
- دانش و تخصص
- تجهیزات
- سرمایه
- فناوری
- برند
- اطلاعات
- ارتباطات
وقتی منابع کلیدی را بشناسید، بهتر میتوانید برای رشد و کاهش وابستگی کسبوکار برنامهریزی کنید.
۸. همه کارها را خودمان انجام میدهیم
یک کارآفرین ممکن است بخواهد همه کارها را خودش انجام دهد:
بازاریابی، فروش، تولید، پشتیبانی، حسابداری، ارسال سفارش، تولید محتوا و…
در شروع کار شاید این روش اجتنابناپذیر باشد، اما با رشد کسبوکار میتواند به یک مانع جدی تبدیل شود.
بوم مدل کسبوکار چه چیزی را آشکار میکند؟
بخش Key Partners یا شرکای کلیدی به شما یادآوری میکند که لازم نیست همه چیز را بهتنهایی انجام دهید.
ممکن است بتوانید با این گروهها همکاری کنید:
- تامینکنندگان
- متخصصان
- شرکتهای حملونقل
- نمایندگان فروش
- آژانسهای تبلیغاتی
- فریلنسرها
- شرکای تجاری
گاهی یک همکاری مناسب میتواند هزینهها را کاهش دهد و سرعت رشد کسبوکار را افزایش دهد.
۹. مدل کسبوکار را یک بار طراحی میکنیم و دیگر تغییر نمیدهیم!
یکی از خطرناکترین باورها این است که تصور کنیم بوم مدل کسبوکار یک فرم است که یک بار پر میکنیم و کار تمام میشود.
در حالی که بازار تغییر میکند.
مشتریان تغییر میکنند. رقبا تغییر میکنند. فناوری تغییر میکند و حتی نیازهای مشتریان نیز ممکن است تغییر کنند.
بنابراین مدل کسبوکار نیز باید قابلیت اصلاح داشته باشد.
ممکن است پس از مدتی متوجه شوید مشتری اصلی شما گروه دیگری است، کانال فروش موثرتر متفاوت است یا روش درآمدزایی فعلی مناسب نیست.
بوم مدل کسبوکار باید یک ابزار زنده برای تصمیمگیری باشد، نه یک برگه بایگانی شده.
بوم مدل کسبوکار چه چیزی را آشکار میکند؟
بوم مدل کسبوکار به ما نشان میدهد که مدل کسبوکار یک ساختار ثابت و همیشگی نیست و ممکن است با تغییر مشتریان، بازار، رقبا، کانالهای فروش یا روش درآمدزایی، نیاز به اصلاح داشته باشد.
با قرار دادن مدل فعلی کسبوکار روی بوم، میتوانیم ببینیم:
- آیا مشتریان هدف ما هنوز همان مشتریان قبلی هستند؟
- آیا ارزش پیشنهادی ما همچنان برای مشتری جذاب است؟
- آیا کانالهای فروش و ارتباطی ما عملکرد مناسبی دارند؟
- آیا جریانهای درآمدی ما هنوز سودآور هستند؟
- آیا هزینههای کسبوکار تغییر کردهاند؟
- آیا منابع، فعالیتها و شرکای فعلی همچنان برای رشد کسبوکار مناسباند؟
بوم به ما کمک میکند هر زمان که شرایط بازار تغییر کرد، مدل کسبوکارمان را دوباره بررسی و در صورت نیاز اصلاح کنیم؛ قبل از اینکه تغییرات بازار، هزینه زیادی به کسبوکارمان تحمیل کند.
آیا داشتن بوم مدل کسبوکار موفقیت را تضمین میکند؟
خیر.
بوم مدل کسبوکار ضمانت موفقیت نیست؛ بلکه ابزاری برای بهتر فکر کردن و تصمیمگیری است.
حتی بهترین مدل روی کاغذ نیز باید در دنیای واقعی آزمایش شود.
ممکن است تصور کنید مشتری حاضر است مبلغ مشخصی پرداخت کند، اما در عمل چنین اتفاقی نیفتد. ممکن است فکر کنید یک کانال تبلیغاتی موثر است، اما نتیجه متفاوت باشد.
به همین دلیل، بعد از طراحی بوم باید فرضیات مهم را با بازخورد مشتری، نمونه اولیه، فروش آزمایشی، مصاحبه با مشتریان و آزمایش بازار بررسی کرد.
هدف این نیست که همه چیز را از ابتدا دقیق پیشبینی کنیم؛ هدف این است که قبل از اشتباه بزرگ، اشتباههای کوچک و قابل اصلاح را پیدا کنیم.
قبل از اینکه کسبوکارتان را اجرا کنید، مدل آن را بررسی کنید:
شکست کسبوکار همیشه نتیجه بدشانسی یا نداشتن سرمایه نیست. گاهی مشکل از جایی شروع میشود که کسبوکار بدون شناخت دقیق مشتری، بدون ارزش پیشنهادی روشن، بدون مدل درآمدی مشخص و بدون شناخت هزینهها آغاز میشود.
بوم مدل کسبوکار کمک میکند این اجزا را کنار هم ببینید و ارتباط میان آنها را بررسی کنید.
۹ بخشی که در این مقاله بررسی کردیم، میتوانند بسیاری از نقاط ضعف یک کسبوکار را آشکار کنند:
مشتری، ارزش پیشنهادی، کانالها، ارتباط با مشتری، درآمد، منابع، فعالیتها، شرکا و هزینهها.
هرچه این اجزا شفافتر باشند، تصمیمگیری برای راهاندازی و توسعه کسبوکار نیز منطقیتر خواهد بود.
پس اگر از شکست کسبوکارتان میترسید، شاید لازم نباشد فقط به خودتان بگویید «باید شجاعتر باشم». گاهی قدم اول این است که مدل کسبوکارتان را دقیقتر ببینید.
چون بسیاری از اشتباهات، وقتی روی کاغذ دیده میشوند، بسیار راحتتر از زمانی هستند که بعد از ماهها صرف زمان و سرمایه در دنیای واقعی آشکار شوند.
دوره آموزش بوم مدل کسبوکار؛ کسبوکارت را روی یک صفحه ببین!
اگر قرار باشد مدل کسبوکارت را توضیح بدهی، میتوانی در یک صفحه بهسادگی نشان بدهی چه کسی مشتری توست، چه ارزشی برای او ایجاد میکنی، چطور به او میرسی، چگونه درآمد ایجاد میکنی و هزینههایت کجاست؟
اگر پاسخ این سوالها برایت روشن نیست، احتمالا هنوز تصویر کاملی از مدل کسبوکارت نداری.
دوره آموزش بوم مدل کسبوکار با تدریس دکتر شهریار مرزبان طراحی شده تا به تو کمک کند مدل کسبوکارت را در یک چارچوب ساده، کاربردی و قابل اجرا طراحی، تحلیل و اصلاح کنی.
در این دوره یاد میگیری به جای اینکه کسبوکارت را مجموعهای از تصمیمهای پراکنده ببینی، تمام اجزای اصلی آن را در کنار هم قرار بدهی و ارتباط میان آنها را ببینی.
چرا باید مدل کسبوکارت را بشناسی؟
- ممکن است محصول خوبی داشته باشی، اما مشتری مناسبی برای آن پیدا نکرده باشی.
- ممکن است مشتری داشته باشی، اما کانال فروش مناسبی نداشته باشی.
- ممکن است فروش داشته باشی، اما هزینههایت اجازه سودآوری ندهند.
- یا حتی ممکن است سرمایه و انرژی زیادی صرف بخشی از کسبوکارت کنی که تاثیر چندانی در رشد آن ندارد.
مشکل اینجاست که وقتی تصویر کلی کسبوکار را نبینیم، ممکن است مدتها درگیر حل مشکلات اشتباه شویم.
بوم مدل کسبوکار کمک میکند این تصویر کلی را روی یک صفحه ببینی.
این دوره دقیقا چه چیزی به تو یاد میدهد؟
در این آموزش با ۹ بخش اصلی بوم مدل کسبوکار آشنا میشوی و یاد میگیری هر بخش چه نقشی در طراحی و رشد یک کسبوکار دارد.
پایان دوره میتوانی:
- مشتریان هدف کسبوکارت را مشخص کنی.
- ارزش پیشنهادی خود را شفاف کنی.
- کانالهای مناسب ارتباط و فروش را بررسی کنی.
- روش ارتباط و حفظ مشتری را طراحی کنی.
- جریانهای درآمدی کسبوکارت را مشخص کنی.
- منابع کلیدی موردنیاز را بشناسی.
- فعالیتهای کلیدی کسبوکار را مشخص کنی.
- شرکای کلیدی را شناسایی کنی.
- ساختار هزینههای کسبوکارت را بررسی کنی.
- مدل یک کسبوکار جدید را طراحی کنی.
- نقاط ضعف مدل فعلی کسبوکارت را پیدا کنی.
- قبل از تصمیمهای پرهزینه، ایدههای کسبوکارت را روی بوم بررسی کنی.
در دوره بوم مدل کسبوکار چه چیزهایی یاد میگیری؟
آموزش از آشنایی با مفهوم بوم مدل کسبوکار شروع میشود و سپس هر ۹ بخش آن بهصورت کاربردی بررسی میشود:
بخش مشتریان (Customer Segments)
چه کسانی قرار است مشتری کسبوکار تو باشند و دقیقا برای چه گروهی ارزش ایجاد میکنی؟
ارزش پیشنهادی (Value Proposition)
چه مشکلی را حل میکنی و چرا مشتری باید تو را به جای گزینههای دیگر انتخاب کند؟
کانالها (Channels)
چگونه محصول یا خدمتت را به مشتری معرفی و عرضه میکنی؟
ارتباط با مشتری (Customer Relationships)
چگونه مشتری را جذب، حفظ و با او ارتباط برقرار میکنی؟
جریانهای درآمدی (Revenue Streams)
کسبوکار تو دقیقا از چه راههایی درآمد ایجاد میکند؟
منابع کلیدی (Key Resources)
برای اجرای مدل کسبوکارت به چه منابعی نیاز داری؟
فعالیتهای کلیدی (Key Activities)
مهمترین فعالیتهایی که برای ایجاد ارزش و اجرای کسبوکار باید انجام دهی چیست؟
شرکای کلیدی (Key Partners)
چه افراد، شرکتها یا مجموعههایی میتوانند در اجرای مدل کسبوکار به تو کمک کنند؟
ساختار هزینه (Cost Structure)
مهمترین هزینههای کسبوکار کداماند و منابع مالی در کجا مصرف میشوند؟
علاوه بر این، نمونههای واقعی بررسی میشوند و یاد میگیری چطور بوم مدل کسبوکار خودت را تکمیل کنی.
این دوره فقط برای راهاندازی کسبوکار جدید نیست!
یکی از مزیتهای مهم بوم مدل کسبوکار این است که فقط برای استارتاپها و ایدههای جدید کاربرد ندارد.
اگر سالهاست کسبوکارت را راهاندازی کردهای، باز هم میتوانی مدل فعلی کسبوکارت را روی بوم قرار بدهی و بررسی کنی:
چه چیزی درست کار میکند؟ چه چیزی باید تغییر کند؟ و کدام بخش کسبوکار مانع رشد شده است؟
به همین دلیل، این دوره هم برای راهاندازی یک کسبوکار جدید و هم برای تحلیل و بازطراحی کسبوکارهای موجود کاربرد دارد.
اگر بوم مدل کسبوکار را یاد نگیری، چه چیزی ممکن است از دست بدهی؟
گاهی هزینه یک اشتباه در کسبوکار بسیار بیشتر از هزینه یادگیری یک مهارت مدیریتی است.
انتخاب مشتری اشتباه، تبلیغات در کانال نامناسب، قیمتگذاری نادرست، سرمایهگذاری روی فعالیت کمبازده یا طراحی یک مدل درآمدی ضعیف، میتواند هزینه زیادی به کسبوکار تحمیل کند.
بوم مدل کسبوکار قرار نیست موفقیت را تضمین کند؛ اما کمک میکند قبل از اینکه برخی از اشتباهات هزینهبر شوند، آنها را ببینی و دربارهشان تصمیم بگیری.
این دوره برای چه کسانی مناسب است؟
این دوره میتواند برای گروههای مختلفی کاربردی باشد:
- مدیران و صاحبان کسبوکار
- کارآفرینان
- صاحبان فروشگاهها و کسبوکارهای خدماتی
- افرادی که قصد راهاندازی کسبوکار دارند
- صاحبان استارتاپها
- مشاوران کسبوکار
- دانشجویان مدیریت و MBA
- افرادی که میخواهند مدل کسبوکار فعلی خود را بازنگری کنند.
اگر ایدهای در ذهن داری اما هنوز نمیدانی آیا مدل اقتصادی آن منطقی است، این آموزش میتواند نقطه شروع خوبی برای بررسی ایده باشد.
چرا این دوره یک آموزش صرفا تئوری نیست؟
هدف دوره این نیست که فقط با اصطلاحات و تعاریف بوم مدل کسبوکار آشنا شوی.
تمرکز آموزش روی این است که بتوانی از بوم استفاده کنی.
در این دوره، مفاهیم به زبان ساده و با نگاه مدیریتی و کاربردی ارائه شدهاند تا بتوانی بعد از یادگیری، بوم را برای کسبوکار خودت طراحی و تحلیل کنی.
مدرس دوره، دکتر شهریار مرزبان، با بیش از یک دهه فعالیت در حوزه استارتاپ و راهاندازی کسبوکار در سطح ملی و بینالمللی، این مفاهیم را با رویکردی کاربردی آموزش میدهد.
با خرید دوره چه چیزهایی دریافت میکنی؟
با تهیه این دوره، علاوه بر آموزش تصویری، فایلهای موردنیاز برای مرور و استفاده عملی را نیز در اختیار خواهی داشت:
آموزش تصویری:
۱ قسمت آموزشی، ۸۳ دقیقه، با کیفیت HD
فایل PDF پاورپوینت:
۸۹ اسلاید برای مرور سریع، یادداشتبرداری و استفاده مجدد
دفترچه تمرینی:
برای اینکه آموزش را فقط نبینی، بلکه بوم مدل کسبوکار خودت را نیز تکمیل کنی.
اگر هنوز نمیدانی کسبوکارت دقیقا چگونه باید کار کند، از یک صفحه شروع کن:
لازم نیست برای شروع، دهها صفحه طرح کسبوکار بنویسی.
ابتدا باید بتوانی به چند سوال اساسی پاسخ بدهی:
- مشتری من کیست؟
- چه ارزشی برای او ایجاد میکنم؟
- چطور به او میرسم؟
- چگونه درآمد ایجاد میکنم؟
- چه منابعی نیاز دارم؟
- چه هزینههایی دارم؟
بوم مدل کسبوکار کمک میکند پاسخ این سوالها را در کنار یکدیگر ببینی و ارتباط میان آنها را بهتر درک کنی.
قبل از اینکه زمان، انرژی و سرمایه بیشتری وارد کسبوکارت کنی، مدل آن را روی یک صفحه بررسی کن.
همین حالا دوره را تهیه کن!
دوره بوم مدل کسب و کار (کلیک کنید)
علم ما مشاوره و کوچ فردی و کسب و کار، لایف و بیزینس کوچینگ 

دوره بوم مدل کسب و کار عالیه. خیلی بهم کمک کرد.
در این زمینه مشاوره میدید؟