جنیفر دودنا | برنده جایزه نوبل شیمی

معرفی و زندگی نامه زنان قدرتمند جهان

جنیفر دودنا (Jennifer Doudna)، یکی از تاثیرگذارترین دانشمندان جهان و برنده جایزه نوبل شیمی 2020 برای توسعه فناوری ویرایش ژن CRISPR-Cas9 است. این فناوری انقلابی، امکان ویرایش دقیق DNA را فراهم کرده و تحولی عظیم در پزشکی، کشاورزی و زیست‌فناوری ایجاد کرده است.

دودنا متولد ۱۹ فوریه ۱۹۶۴ در واشنگتن، دی.سی می‌باشد. او بیشتر دوران کودکی خود را در هیلو، هاوایی گذراند. پدرش استاد ادبیات انگلیسی و مادرش دارای مدرک کارشناسی ارشد در آموزش بود.

علاقه او به علوم، به ویژه پس از خواندن کتاب «مارپیچ دوگانه» جیمز واتسون که داستان کشف ساختار DNA را روایت می‌کند، شکل گرفت. او تحت تاثیر معلم شیمی دبیرستانش، خانم جین جونز، قرار گرفت که او را به پیگیری علم تشویق کرد.

او مدرک کارشناسی خود را در رشته شیمی در سال ۱۹۸۵ از کالج پومونا دریافت کرد. همچنین دکترای خود را در رشته شیمی زیستی در سال ۱۹۸۹ از دانشکده پزشکی هاروارد تحت نظارت جک شوستاک (برنده نوبل پزشکی ۲۰۰۹) گرفت.

وی تحقیقات پسا‌دکتری خود را در دانشگاه کلرادو بولدر و با راهنمایی توماس چک (برنده جایزه نوبل شیمی ۱۹۸۹) انجام داد.

تحقیقات و کشف برجسته (CRISPR-Cas9):

تحقیقات اولیه دودنا بر روی ساختار و عملکرد مولکول‌های RNA متمرکز بود. او به مطالعه آنزیم‌های RNA (ریبوزیم‌ها) پرداخت و توانست ساختار سه بعدی آنها را مشخص کند.

مهمترین دستاورد او در سال ۲۰۱۲ و با همکاری میکروبیولوژیست فرانسوی، امانوئل شارپنتیه (Emmanuelle Charpentier)، رخ داد. آنها با الهام از سیستم ایمنی باکتری‌ها که از مکانیسم‌های خاصی برای دفاع در برابر ویروس‌ها استفاده می‌کنند، توانستند ابزار CRISPR-Cas9 را توسعه دهند.

این ابزار به عنوان یک “قیچی ژنتیکی” عمل می‌کند که به دانشمندان امکان می‌دهد با دقت بسیار بالا، بخش‌های خاصی از DNA را برش داده، حذف کرده، جایگزین کنند یا به آن اضافه نمایند. این کشف انقلابی، مسیر تحقیقات در علوم زیستی را به کلی تغییر داد و کاربردهای گسترده‌ای در زمینه‌های مختلف پیدا کرد، از جمله:

• پزشکی: درمان بیماری‌های ژنتیکی مانند کم‌خونی داسی‌شکل و همچنین توسعه روش‌های نوین درمان سرطان.
• کشاورزی: تولید محصولات کشاورزی مقاوم در برابر آفات و خشکسالی.

جوایز و افتخارات:

به دلیل اهمیت و تاثیر شگرف این کشف، جنیفر دودنا جوایز متعددی را از آن خود کرد:

• جایزه نوبل شیمی ۲۰۲۰ (به طور مشترک با امانوئل شارپنتیه، به دلیل “توسعه روشی برای ویرایش ژنوم”.
• جایزه Breakthrough در علوم زیستی ۲۰۱۵
• جایزه گاردنر بین‌المللی کانادا ۲۰۱۶
• جایزه ژاپن ۲۰۱۷
• جایزه ولف در پزشکی ۲۰۲۰
• معرفی به عنوان یکی از ۱۰۰ فرد با نفوذ جهان توسط مجله تایم در سال ۲۰۱۵.

جنیفر دودنا علاوه بر فعالیت‌های علمی، در زمینه اخلاق زیستی نیز بسیار فعال است. و همواره بر لزوم بحث و تدوین سیاست‌گذاری‌های مناسب برای استفاده ایمن و مسئولانه از فناوری ویرایش ژنوم تاکید دارد.

نقشه راه زنان قدرتمند (کلیک کنید)

آرشیو زندگی‌نامه زنان قدرتمند (کلیک کنید)

مینی دوره رایگان زنان قدرتمند (کلیک کنید)

برای اشتراک گذاری این صفحه کلیک کنید:  واتس‌اپ /  تلگرام