علم ما مشاوره و کوچ فردی و کسب و کار، لایف و بیزینس کوچینگ 
هنریتا سوان لیویت | اندازهگیر جهان
معرفی و زندگی نامه زنان قدرتمند جهان
گاهی بزرگترین کشفهای تاریخ، نه با تلسکوپهای غولپیکر و سفرهای فضایی، بلکه در سکوت یک اتاق کوچک و پشت میز کاری ساده اتفاق میافتند.
اوایل قرن بیستم، زمانی که انسان هنوز حتی اندازه واقعی جهان را نمیدانست، زنی در اتاقی پر از صفحات شیشهای عکسهای ستارگان را یکییکی زیر ذرهبین بررسی میکرد. کارش ظاهرا ساده بود: نگاه کردن، علامت زدن و یادداشت کردن.
اما در میان همان نقطههای کوچک نورانی، او قانونی را کشف کرد که بعدها به دانشمندان اجازه داد فاصله کهکشانها را اندازه بگیرند و بفهمند جهان بسیار بزرگتر از آن چیزی است که تصور میشد.
نام او هنریتا سوان لیویت بود؛ زنی که بدون آنکه هرگز تلسکوپی در اختیار داشته باشد، به بشر کمک کرد اندازه واقعی کیهان را بفهمد. در این داستان زیبا با علم ما همراه باشید.
دختری که عاشق آسمان شد
هنریتا سوان لیویت (Henrietta Swan Leavitt) در سال ۱۸۶۸ در ایالت ماساچوست آمریکا به دنیا آمد. پدرش کشیش بود و خانوادهاش زندگی آرام و سادهای داشتند. در کودکی، او بیشتر وقتش را به مطالعه میگذراند. هنریتا شخصیتی آرام، دقیق و متفکر داشت.
در دوران جوانی وارد کالجی شد که بعدها به کالج رادکلیف تبدیل شد. در آنجا برای نخستین بار با درس نجوم آشنا شد.
آن زمان نجوم هنوز علمی پر رمز و راز بود. دانشمندان میتوانستند ستارگان را ببینند، اما فاصله واقعی آنها تقریبا ناشناخته بود. کسی نمیدانست ستارهها چقدر دورند یا جهان چقدر بزرگ است.
همین سوالها ذهن هنریتا را به خود مشغول کرد.
ورود به رصدخانه هاروارد
پس از پایان تحصیل، هنریتا به رصدخانه کالج هاروارد رفت. اما جایگاهی که به او داده شد، با چیزی که از یک دانشمند تصور میکنیم متفاوت بود. در آن زمان زنان اجازه نداشتند از تلسکوپهای بزرگ استفاده کنند.
در عوض، آنها در اتاقی جداگانه کار میکردند و به آنها لقب عجیبی داده بودند: «کامپیوترهای هاروارد».
کارشان این بود که عکسهای آسمان را که با تلسکوپ گرفته شده بود، بررسی کنند و دادهها را ثبت کنند. آنها حقوق کمی معادل حقوق یک خدمتکار را میگرفتند و اغلب نامشان در مقالات علمی ذکر نمیشد.
اما در میان همین زنان، چند ذهن درخشان حضور داشت و یکی از درخشانترینشان هنریتا لیویت بود.
کار خستهکنندهای که به کشفی بزرگ تبدیل شد
وظیفه هنریتا بررسی عکسهایی از آسمان نیمکره جنوبی بود. این عکسها از ابرهای ماژلانی گرفته شده بودند؛ دو کهکشان کوچک نزدیک راه شیری.
او باید هزاران ستاره را بررسی میکرد.
کارش شامل این مراحل بود:
- نگاه کردن به صفحات شیشهای عکسهای آسمان
- مقایسه عکسهای مختلف از یک منطقه
- پیدا کردن ستارگانی که روشناییشان تغییر میکند
این ستارهها ستارگان متغیر نام داشتند.
بیشتر افراد این کار را فقط یک کار تکراری میدیدند. اما هنریتا چیزی متفاوت دید.
الگوی عجیب
او متوجه شد بعضی از ستارگان متغیر، روشن و خاموش نمیشوند بلکه در یک چرخه منظم کمنور و پرنور میشوند.
این ستارگان را قیفاووسی (Cepheid variables) مینامند. هنریتا شروع کرد به اندازهگیری مدت زمان این چرخهها. او روزها و ماهها وقت گذاشت تا صدها ستاره را اندازهگیری کند.
سپس چیزی عجیب توجهش را جلب کرد. او فهمید:
ستارههایی که چرخه تغییر روشنایی طولانیتری دارند، در واقع درخشانتر هستند.
یعنی میان دو چیز رابطهای وجود داشت:
مدت زمان تغییر نور
درخشندگی واقعی ستاره
این رابطه بعدها به نام قانون لیویت شناخته شد.
کلیدی برای اندازهگیری جهان
در نگاه اول، این فقط یک رابطه ساده میان دو عدد بود.
اما در واقع، این کشف کلید اندازهگیری فاصله در کیهان بود.
چرا؟
چون اگر دانشمندان بدانند یک ستاره واقعا چقدر درخشان است، میتوانند با مقایسه آن با روشنایی ظاهریاش در آسمان، فاصله آن را محاسبه کنند.
به زبان ساده:
ستارگان قیفاووسی تبدیل شدند به خطکشهای کیهانی.
برای نخستین بار، انسان توانست فاصلههای بسیار دور در فضا را اندازه بگیرد.
تاثیر کشف او
چند سال بعد، ستارهشناس معروف ادوین هابل از همین قانون استفاده کرد.
او با کمک قانون لیویت توانست فاصله کهکشان آندرومدا را اندازه بگیرد.
نتیجه حیرتانگیز بود.
آندرومدا بسیار دورتر از آن بود که بخشی از کهکشان راه شیری باشد.
این یعنی:
راه شیری تنها کهکشان جهان نیست.
جهان پر از کهکشانهای دیگر است.
کشفی که تصور انسان از کیهان را کاملا تغییر داد، بدون کار هنریتا لیویت ممکن نبود.
زندگی آرام و گمنام
با وجود اهمیت کشفش، هنریتا هرگز شهرت بزرگی پیدا نکرد. او زندگی سادهای داشت و بیشتر وقتش را در همان اتاق بررسی صفحات نجومی میگذراند.
در جوانی دچار بیماری شد و بخش زیادی از شنواییاش را از دست داد.
با این حال، کار علمیاش را ادامه داد. او هیچگاه ازدواج نکرد و زندگیاش کاملا وقف علم شد.
وقتی بقیه از کشف لیویت نفع بردن بجز خودش
بسیاری از افرادی که کنار لیویت در رصدخانه مشغول کار بودند نیز از کشف او منفعت زیادی نصیبشان شد؛ بهویژه، ادوارد پیکرینگ که به بهانهی اینکه مدیر رصدخانه بود و لیویت و دیگر «کامپیوتر»ها زیردست او محسوب میشدند، یافتههای لیویت را به نام خودش منتشر و تقریبا تمام افتخار این کشف را از آنِ خود کرد.
بیانیهای که در بخشنامهی هاروارد در سال ۱۹۱۲ منتشر شد، از لیویت تنها بهعنوان کسی که این یافتهها را «آماده» کرده بود، یاد شده بود. جانشین پیکرینگ در رصدخانه، هارلو شیپلی نیز شش سال بعد با بسط یافتهی لیویت و ارائهی تعریف جدیدی از کهکشان راه شیری به شهرت رسید. این در حالی است که از لیویت که بدون یافتههای او دستاوردهای شیپلی ممکن نبود، تا مدتها هیچ کجا نامی برده نشد.
پایان زندگی
هنریتا سوان لیویت در سال ۱۹۲۱، در ۵۳ سالگی، بر اثر سرطان درگذشت. چند سال بعد، یک ریاضیدان سوئدی قصد داشت او را برای جایزه نوبل نامزد کند. اما وقتی فهمید هنریتا قبلا از دنیا رفته است، دیگر امکان این کار وجود نداشت؛ زیرا جایزه نوبل به افراد درگذشته داده نمیشود.
میراثی که جهان را بزرگتر کرد
امروز اخترشناسان هنوز از همان اصل سادهای که هنریتا کشف کرد استفاده میکنند. قانون لیویت پایه بسیاری از روشهای اندازهگیری فاصله در کیهان است.
به کمک همین قانون، دانشمندان توانستهاند:
فاصله کهکشانها را اندازه بگیرند
ساختار جهان را بررسی کنند
و حتی سرعت انبساط جهان را مطالعه کنند
اما شاید شگفتانگیزترین بخش داستان این باشد که زنی که به بشر کمک کرد اندازه جهان را بفهمد، بیشتر عمرش را در اتاقی کوچک گذراند؛ جایی که فقط صفحات شیشهای، مداد و صبری بیپایان همراهش بودند.
در سکوت همان اتاق، او به انسانها نشان داد که جهان بسیار بزرگتر از آن چیزی است که تصور میکردند.
نقشه راه زنان قدرتمند (کلیک کنید)
آرشیو زندگینامه زنان قدرتمند (کلیک کنید)
مینی دوره رایگان زنان قدرتمند (کلیک کنید)
برای اشتراک گذاری این صفحه کلیک کنید: واتساپ / تلگرام
