علم ما مشاوره و کوچ فردی و کسب و کار، لایف و بیزینس کوچینگ 
چگونه ارزش‌های شخصی خود را پیدا کنیم؟
راهنمای شناخت ارزش‌ها و ساختن زندگی ارزش‌محور
تا به حال از خودتان پرسیده‌اید چرا با وجود رسیدن به بعضی از اهداف، هنوز احساس رضایت نمی‌کنید؟ چرا گاهی تصمیمی می‌گیرید که از نظر دیگران کاملا منطقی است، اما در درون خودتان احساس نارضایتی دارید؟ یا چرا مسیری را ادامه می‌دهید که سال‌ها برای ساختنش تلاش کرده‌اید، اما حالا دیگر آن شور و اشتیاق گذشته را در خودتان احساس نمی‌کنید؟
شاید شغلی داشته باشید که درآمد خوبی دارد، اما فرصت کافی برای زندگی شخصی‌تان باقی نمی‌گذارد. شاید در یک رابطه باشید که از بیرون خوب به نظر می‌رسد، اما در آن نمی‌توانید خود واقعی‌تان باشید. شاید هم سال‌ها برای رسیدن به موفقیت تلاش کرده‌اید، چون تصور می‌کردید موفقیت یعنی داشتن درآمد بیشتر، جایگاه اجتماعی بهتر یا تایید دیگران؛ اما حالا از خودتان می‌پرسید: «آیا این همان زندگی‌ای است که واقعا می‌خواستم؟».
گاهی مشکل این نیست که اهداف اشتباهی انتخاب کرده‌ایم یا به‌اندازه کافی تلاش نمی‌کنیم. مشکل این است که هنوز به‌روشنی نمی‌دانیم چه چیزهایی در زندگی برای ما اهمیت اساسی دارند.
اینجاست که شناخت ارزش‌های شخصی اهمیت پیدا می‌کند.
ارزش‌های شخصی مانند قطب‌نمایی درونی هستند که به ما کمک می‌کنند مسیر زندگی خود را آگاهانه انتخاب کنیم. وقتی ارزش‌های خود را بشناسیم، بهتر می‌توانیم تصمیم بگیریم، اهداف معنادارتری انتخاب کنیم، با تعارض‌های درونی روبه‌رو شویم و میان خواسته‌های خودمان و انتظارات دیگران تفاوت بگذاریم.
در این مقاله یاد می‌گیریم ارزش‌های شخصی دقیقا چه هستند، چه تفاوتی با اهداف و خواسته‌ها دارند، چگونه می‌توانیم ارزش‌های واقعی خود را کشف کنیم. با علم ما همراه باشید.
ارزش‌های شخصی چیست؟
ارزش‌های شخصی، اصول و جهت‌گیری‌های عمیقی هستند که برای ما اهمیت دارند و بر انتخاب‌ها، رفتارها و تصمیم‌های زندگی‌مان تاثیر می‌گذارند. به زبان ساده، ارزش‌ها نشان می‌دهند دوست داریم چگونه زندگی کنیم، چگونه با دیگران رفتار کنیم و چه چیزهایی را در مسیر زندگی خود مهم بدانیم.
برای مثال، ممکن است صداقت یکی از ارزش‌های اصلی شما باشد. در این صورت، ترجیح می‌دهید حتی در شرایط دشوار نیز با دیگران صادق باشید. اگر استقلال برایتان ارزشمند باشد، احتمالا دوست دارید در تصمیم‌های مهم زندگی‌تان آزادی انتخاب داشته باشید و بیش از حد به تایید دیگران وابسته نباشید. اگر خانواده یکی از ارزش‌های اصلی شما باشد، ممکن است وقت‌گذراندن با اعضای خانواده و حفظ روابط صمیمانه را در اولویت قرار دهید.
نکته مهم این است که ارزش‌ها لزوما چیزهایی نیستند که همین حالا در زندگی خود دارید. آن‌ها بیشتر نشان می‌دهند چه اصولی را می‌خواهید در زندگی خود دنبال کنید.
برای مثال، ممکن است صداقت برای شما ارزش مهمی باشد، اما در بعضی موقعیت‌ها از ترس قضاوت دیگران حقیقت را بیان نکنید. این تناقض لزوما به معنای بی‌ارزش بودن صداقت برای شما نیست؛ بلکه می‌تواند نشان دهد میان ارزش‌هایتان و رفتار فعلی‌تان فاصله‌ای وجود دارد.
چرا شناخت ارزش‌های شخصی اهمیت دارد؟
شناخت ارزش‌ها از چند جهت به ما کمک می‌کند:
- تصمیم‌گیری آگاهانه: وقتی بدانیم چه چیزی برایمان مهم است، انتخاب میان گزینه‌های مختلف آسان‌تر می‌شود.
- شناخت بهتر خود: به‌جای اینکه صرفا بر اساس انتظارات دیگران زندگی کنیم، می‌توانیم نیازها و اولویت‌های خودمان را بهتر بشناسیم.
- کاهش تعارض‌های درونی: بسیاری از کشمکش‌های ذهنی زمانی ایجاد می‌شوند که دو ارزش مهم یا یک ارزش و یک انتظار بیرونی با یکدیگر تعارض پیدا می‌کنند.
- انتخاب اهداف معنادار: به‌جای دنبال‌کردن اهدافی که صرفا جذاب یا مورد تایید دیگران هستند، اهدافی را انتخاب میکنیم که با اصول زندگی‌مان هماهنگ‌اند.
- افزایش احساس رضایت: وقتی رفتارهای روزمره ما با ارزش‌هایمان هماهنگ باشند، احتمال بیشتری دارد که زندگی خود را معنادار و رضایت‌بخش تجربه کنیم.
البته شناخت ارزش‌ها به این معنا نیست که دیگر هیچ‌گاه دچار تردید یا تعارض نمی‌شویم. ارزش‌ها به ما کمک می‌کنند حتی در شرایط دشوار، آگاهانه‌تر تصمیم بگیریم.
مهم‌ترین ارزش‌های شخصی کدام‌اند؟
ارزش‌های شخصی در افراد مختلف متفاوت‌اند. چیزی که برای یک نفر اهمیت اساسی دارد، ممکن است برای فرد دیگری در اولویت نباشد. برای مثال، یک نفر ممکن است امنیت مالی را مهم‌ترین اصل زندگی خود بداند؛ درحالی‌که فرد دیگری آزادی، تجربه‌های تازه یا خلاقیت را در اولویت قرار دهد.
هیچ فهرست واحدی وجود ندارد که ارزش‌های همه انسان‌ها را به‌طور کامل مشخص کند. بااین‌حال، آشنایی با نمونه‌های رایج ارزش‌ها می‌تواند نقطه شروع خوبی برای خودشناسی باشد.
ارزش‌های مربوط به رشد و شناخت خود:
این ارزش‌ها بر یادگیری، پیشرفت درونی و گسترش توانایی‌های فردی تمرکز دارند.
- رشد فردی
- یادگیری
- خودشناسی
- خرد و آگاهی
- خلاقیت
- کنجکاوی
- استقلال فکری
- معنویت
- تجربه‌های تازه
مثال: اگر رشد فردی برای شما ارزش باشد، ممکن است حتی زمانی که شغل و درآمد مناسبی دارید، همچنان به یادگیری مهارت‌های جدید، شناخت الگوهای رفتاری خود و توسعه توانایی‌هایتان اهمیت بدهید.
ارزش‌های مربوط به روابط انسانی
این گروه از ارزش‌ها به کیفیت ارتباط ما با دیگران مربوط می‌شوند.
- عشق
- صمیمیت
- خانواده
- دوستی
- وفاداری
- همدلی
- احترام
- صداقت
- مسئولیت‌پذیری
- کمک به دیگران
مثال: اگر احترام برای شما ارزش مهمی باشد، احتمالا دوست دارید در روابط خود با دیگران، حتی هنگام اختلاف‌نظر، حرمت و شخصیت طرف مقابل را حفظ کنید.
ارزش‌های مربوط به آزادی و استقلال:
این ارزش‌ها بر حق انتخاب، استقلال و زندگی مطابق باورهای شخصی تاکید دارند.
- آزادی
- استقلال مالی
- استقلال فکری
- خودمختاری
- انتخاب‌گری
- شجاعت
- اصالت
- مرزبندی سالم
مثال: ممکن است شغلی با درآمد بالا به شما پیشنهاد شود، اما شرایط آن به‌گونه‌ای باشد که هیچ فرصتی برای تصمیم‌گیری مستقل نداشته باشید. اگر آزادی و استقلال برایتان ارزش بالایی داشته باشند، احتمال دارد درباره پذیرفتن آن پیشنهاد تردید کنید.
ارزش‌های مربوط به امنیت و آرامش:
بعضی افراد بیش از هر چیز به ثبات، امنیت و آرامش اهمیت می‌دهند.
- امنیت مالی
- سلامت
- آرامش
- ثبات
- نظم
- پیش‌بینی‌پذیری
- تعادل
- آسایش
مثال: اگر امنیت برای شما ارزش مهمی باشد، ممکن است شغلی با درآمد ثابت را به راه‌اندازی کسب‌وکاری پرریسک ترجیح دهید؛ حتی اگر کسب‌وکار جدید درآمد بالقوه بیشتری داشته باشد.
ارزش‌های مربوط به موفقیت و اثرگذاری:
این گروه از ارزش‌ها به دستاوردها، پیشرفت و تاثیرگذاری در جهان مربوط می‌شوند.
- موفقیت
- پیشرفت
- شایستگی
- حرفه‌ای‌بودن
- رهبری
- خدمت به جامعه
- عدالت
- اثرگذاری
- ثروت
- اعتبار
مثال: اگر اثرگذاری برای شما ارزش مهمی باشد، ممکن است صرفا به درآمد یا موقعیت شغلی خود راضی نباشید و بخواهید کارتان تاثیر مثبتی بر زندگی دیگران نیز داشته باشد.
چگونه از این فهرست استفاده کنیم؟
هدف این نیست که همه این ارزش‌ها را برای خود انتخاب کنید. همچنین لازم نیست ارزش‌های مهم خود را از میان همین فهرست محدود کنید.
این موارد تنها نقطه شروعی برای تامل هستند.
هنگام خواندن فهرست، به کلماتی توجه کنید که واکنش درونی شما را برمی‌انگیزند. کدام ارزش‌ها برایتان واقعا مهم‌اند؟ کدام‌یک را صرفا به این دلیل تحسین می‌کنید که در جامعه یا خانواده مورد تایید هستند؟
این تفاوت، یکی از مهم‌ترین بخش‌های فرایند خودشناسی است.
تفاوت ارزش شخصی و هدف چیست؟
یکی از اشتباهات رایج در خودشناسی، یکسان دانستن ارزش‌ها و اهداف است؛ درحالی‌که این دو مفهوم ارتباط نزدیکی با یکدیگر دارند، اما یکسان نیستند.
هدف، چیزی است که می‌خواهیم به آن برسیم؛ ارزش، جهت و شیوه‌ای است که می‌خواهیم در مسیر زندگی دنبال کنیم.
برای مثال، فرض کنید می‌خواهید یک کسب‌وکار موفق راه‌اندازی کنید. راه‌اندازی کسب‌وکار یک هدف است؛ اما دلایل شما برای انتخاب این هدف می‌توانند متفاوت باشند. ممکن است بخواهید کسب‌وکاری راه‌اندازی کنید تا استقلال مالی داشته باشید. در این صورت، استقلال یکی از ارزش‌های مهم شماست.
شاید بخواهید کسب‌وکارتان فرصتی برای خلاقیت و حل مسائل دیگران فراهم کند. در این حالت، خلاقیت و اثرگذاری می‌توانند ارزش‌های شما باشند.
یا شاید هدف شما کسب درآمد بیشتر باشد تا بتوانید وقت بیشتری را با خانواده سپری کنید. در این صورت، خانواده و تعادل در زندگی ممکن است از ارزش‌های اصلی شما باشند.
یک هدف یکسان می‌تواند از ارزش‌های متفاوتی سرچشمه بگیرد.
تفاوت ارزش شخصی و خواسته چیست؟
ارزش‌ها و خواسته‌ها نیز گاهی با یکدیگر اشتباه گرفته می‌شوند.
خواسته، چیزی است که در یک موقعیت مشخص میل داریم به دست آوریم یا تجربه کنیم. ارزش، اصل یا جهت‌گیری عمیق‌تری است که می‌تواند پشت آن خواسته قرار داشته باشد.
برای مثال، ممکن است بخواهید خانه بزرگ‌تری بخرید. این یک خواسته است؛ اما دلایل شما برای این خواسته می‌توانند متفاوت باشند.
شاید خانه بزرگ‌تر را به این دلیل بخواهید که امنیت بیشتری احساس کنید. شاید داشتن خانه‌ای زیبا برایتان نمادی از موفقیت باشد. شاید هم فضای بیشتری برای خانواده یا فعالیت‌های خلاقانه خود نیاز داشته باشید.
در هر یک از این حالت‌ها، خواسته مشابه است، اما ارزش‌های احتمالی پشت آن متفاوت‌اند.
اگر می‌خواهید زندگی‌تان را بر اساس ارزش‌های واقعی خود بسازید…
شناخت ارزش‌ها فقط قدم اول است. مهم‌تر از آن، این است که یاد بگیریم چگونه ارزش‌های خود را وارد تصمیم‌ها، روابط، اهداف و سبک زندگی‌مان کنیم.
دوره «زندگی ارزش‌محور» برای همین مسیر طراحی شده است؛ برای اینکه بهتر خودتان را بشناسید، ارزش‌های مهم زندگی‌تان را پیدا کنید و یاد بگیرید انتخاب‌ها و اهداف خود را با آنچه واقعا برایتان مهم است هماهنگ کنید.
اگر احساس می‌کنید مدت‌هاست درگیر این سوال هستید که «واقعا چه می‌خواهم؟»، شاید شروع مسیر از همین‌جا باشد؛ از شناخت خود و ساختن زندگی‌ای که فقط مطابق انتظار دیگران نباشد، بلکه با ارزش‌های واقعی شما هماهنگ باشد.
گاهی برای پیدا کردن مسیر درست، لازم نیست پاسخ همه سوال‌های زندگی را بدانیم؛ کافی است ابتدا بفهمیم چه چیزی واقعا برای ما مهم است.
گاهی آن‌قدر درگیر انتظارات دیگران میشیم که فراموش میکنیم واقعا چه چیزی برای خودمون اهمیت داره
این مطالب کمک میکنه شناخت بهتری از خودمون داشته باشیم ممنون.