علم ما مشاوره و کوچ فردی و کسب و کار، لایف و بیزینس کوچینگ 
قانون ۵ چرا در کسب و کار
قبل از اینکه مشکل را حل کنید، مطمئن شوید مشکل واقعی را پیدا کردهاید
نکته 123 از مجموعه نکته های کسب و کار دکتر شهریار مرزبان
یکی از اشتباهاتی که بارها در جلسات مشاوره دیده ام این است که مدیران برای حل مشکل، خیلی سریع دست به اقدام می زنند.
- فروش کم می شود، تبلیغات را بیشتر می کنند.
- مشتری ناراضی می شود، به کارمند تذکر می دهند.
- سود کاهش پیدا می کند، هزینه ها را کم می کنند.
- اما چند هفته بعد، همان مشکل دوباره برمی گردد.
چرا؟
چون فقط نشانه های مشکل را برطرف کرده اند، نه علت اصلی آن را.
معرفی مفهوم قانون ۵ چرا
یکی از ساده ترین و کاربردی ترین ابزارهای مدیریت، «قانون ۵ چرا» است.
این روش نخستین بار در سیستم تولید تویوتا برای ریشه یابی مشکلات استفاده شد.
ایده آن بسیار ساده است.
وقتی با یک مشکل روبه رو می شوید، فقط به اولین پاسخ قانع نشوید.
چند بار پشت سر هم بپرسید:
«چرا؟»
هر پاسخ، شما را یک قدم به علت اصلی نزدیک تر می کند.
در بسیاری از موارد، بعد از حدود پنج بار پرسیدن «چرا»، به ریشه واقعی مشکل می رسید.
البته گاهی سه سوال کافی است و گاهی بیشتر از پنج سوال لازم می شود.
عدد پنج، یک قانون ثابت نیست، بلکه یک راهنما برای عمیق تر فکر کردن است.
مثال واقعی از جلسات مشاوره
چند وقت پیش مدیر یک فروشگاه برای مشاوره مراجعه کرده بود و می گفت: «فروش ما کم شده است.»
از او پرسیدم: «چرا فروش کم شده؟»
گفت: «چون مشتری کمتر شده است.»
پرسیدم: «چرا مشتری کمتر شده؟»
گفت: «چون تعداد تماس ها کاهش پیدا کرده است.»
دوباره پرسیدم: «چرا تماس ها کمتر شده؟»
گفت: «چون تبلیغات را کم کرده ایم.»
باز هم پرسیدم: «چرا تبلیغات را کم کرده اید؟»
گفت: «چون بودجه تبلیغات را صرف خرید تجهیزات جدید کرده ایم.»
در نهایت مشخص شد مشکل اصلی، فروش نبود.
مشکل، تصمیم نادرست در تخصیص بودجه بود.
اگر فقط روی افزایش فروش تمرکز می کرد، ریشه اصلی همچنان باقی می ماند.
کاربرد مستقیم قانون ۵ چرا در کسب و کار
قانون ۵ چرا را می توانید در بسیاری از مشکلات مدیریتی استفاده کنید.
- چرا مشتریان خرید نمی کنند؟
- چرا کارکنان انگیزه ندارند؟
- چرا پروژه ها دیر تمام می شوند؟
- چرا شکایت مشتریان زیاد شده است؟
- چرا سود کاهش پیدا کرده است؟
هر بار که به اولین پاسخ قانع شوید، احتمال دارد فقط با یک نشانه روبه رو باشید، نه با علت اصلی.
مدیر حرفه ای، قبل از ارائه راه حل، زمان کافی برای شناخت مسئله صرف می کند.
راهکارهای اجرایی قانون ۵ چرا
برای استفاده از قانون ۵ چرا، این مراحل را انجام دهید:
- مشکل را به صورت دقیق و شفاف تعریف کنید.
- اولین «چرا» را بپرسید و پاسخ را یادداشت کنید.
- برای همان پاسخ، دوباره «چرا» بپرسید.
- این روند را ادامه دهید تا به علتی برسید که اگر برطرف شود، احتمال تکرار مشکل به شدت کاهش پیدا کند.
- پاسخ ها را بر اساس داده و واقعیت بنویسید، نه بر اساس حدس و احساس.
به خاطر داشته باشید، هدف پیدا کردن مقصر نیست.
هدف پیدا کردن علت اصلی است.
ریشه را پیدا کنید!
مدیرهای ضعیف، نشانه ها را درمان می کنند.
مدیرهای حرفه ای، ریشه ها را پیدا می کنند.
تا زمانی که علت اصلی را نشناسید، هر راه حلی فقط یک مسکن موقت برای کسب و کار شما خواهد بود.
اگر نیاز به جلسه مشاوره دارید، از طریق شماره 09164052373 اقدام کنید.
